Η γλώσσα μου, η πατρίδα μου: τα γερμανικά

Τα τελευταία χρόνια, τα γερμανικά έχουν γίνει μια αρκετά δημοφιλής ξένη γλώσσα· σε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο, οι άνθρωποι ξαφνικά θέλουν να μάθουν γερμανικά. Τα γερμανικά είναι στη μόδα, αν και κανείς δεν εκπλήσσεται τόσο όσο αυτοί που τη μιλάνε ως μητρική γλώσσα.

Από την Anja Meunier / 26.3.2017

Μέρος I: Η γλώσσα μου, το σπίτι μου: τα καταλανικά

Μέρος II: Η γλώσσα μου, το σπίτι μου: Μαλτέζικα 

Δεν ακούγαμε πάντα πως «τα γερμανικά είναι πολύ δύσκολα» και πως «πάντα ακούγονται σαν να μαλώνετε»; Λοιπόν, ναι. Και ίσως να έχουν αλλάξει λίγα σε σχέση με αυτό. Ωστόσο, χάρη στην ισχυρή οικονομική θέση της γερμανικής περιοχής στην Ευρώπη, η μητρική γλώσσα μου έχει αποκτήσει ξαφνικά μια εντελώς καινούρια σημασία και όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανακαλύπτουν τις ενδιαφέρουσες, όμορφες και λογικές πλευρές της που θέλω κι εγώ να σας δείξω σήμερα.

Καταρχάς, τα γερμανικά μπορούν να ακούγονται επίσης πολύ όμορφα και μελωδικά! Δεν ήταν τυχαίο που η Γερμανία του 19ου αιώνα ήταν γνωστή ως η γη των ποιητών και των στοχαστών. Ο Γκαίτε, ο Σίλερ, ο Ρίλκε… όλοι τους αντιμετωπίζονται ακόμη με ιδιαίτερη εκτίμηση σε όλο τον κόσμο σήμερα. Απλά ακούστε το ακόλουθο ποίημα.

«Der Panther» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε

Αυτό που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τα γερμανικά, και ο λόγος που είναι τόσο διάσημα και περιβόητα, είναι τα σύνθετα ουσιαστικά. Το πιο κοινά αναφερόμενο παράδειγμα, το οποίο δημιουργήθηκε αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό, είναι το Donaudampfschifffahrtsgesellschaftskapitänsmützenbommel (η φούντα στο καπέλο του καπετάνιου, εργαζόμενου σε εταιρεία ατμόπλοιων στο Δούναβη). Συνεπώς, στα γερμανικά είναι πιθανό να δομούνται τέτοιες λέξεις-φίδια, καθώς σε αντίθεση με πολλές άλλες γλώσσες, για να γίνει κάποιο ουσιαστικό αναλυτικά περιγραφικό, μπορεί να ενισχυθεί με το πρόθημα κάποιου άλλου ουσιαστικού χωρίς κενό ανάμεσά τους. Με τόσο ακριβείς περιγραφές πετυχαίνουμε τόσο μεγάλες λέξεις.

Εικονογράφηση: Luzie Gerb

Στην πραγματικότητα, αυτές οι γιγάντιες λέξεις δε χρησιμοποιούνται σχεδόν ποτέ, μετά από δυο-τρεις συνδυασμούς, τέλος. Ωστόσο, οι σύνθετες λέξεις σε μικρότερη μορφή είναι πανταχού παρούσες. Πολλά ονόματα ζώων, αντικειμένων και άλλα ουσιαστικά σχηματίζονται με αυτόν τον τρόπο. Τις αγαπώ αυτές τις λέξεις, η λογική τους είναι τόσο απλή και παιδική. Μια αρκούδα που πλένει τα χέρια της; Μια «πλενο-αρκούδα» (Waschbär; ρακούν)! Ένα γουρούνι με καρφιά; Ένα «καρφο-γούρουνο» (Stachelschwein; σκαντζόχοιρος)! Είστε χαρούμενοι την άνοιξη; «Αισθήματα άνοιξης» (Frühlingsgefühle)! Έχει κολλήσει κάποιο τραγούδι επίμονα στα αυτιά σας σαν σκουλήκι; Έχετε «ωτο-σκώληκα» (Ohrwurm)!

Κάποιες από αυτές τις λέξεις έχουν υιοθετηθεί και από άλλες γλώσσες, καθώς περιγράφουν τόσο σωστά πολύ συγκεκριμένες καταστάσεις ή έννοιες, για παράδειγμα το “Schadenfreude” (η χαρά για τον πόνο των άλλων), το “Wanderlust” (η ακόρεστη δίψα για την πεζοπορία ή τα ταξίδια), το “Wunderkind” (το πολύ ταλαντούχο παιδί-θαύμα) ή το “Kindergarten” (φύλαξη παιδιών – ένας κήπος για παιδιά).

Εικονογράφηση: Luzie Gerb

Ένας από τους Ισπανούς φίλους μου, του οποίου τα γερμανικά είναι ήδη φανταστικά, είπε πρόσφατα πως ένα από τα πράγματα που δεν θα καταλάβει ποτέ είναι η χρήση των πλεοναστικών στα γερμανικά. Υπάρχουν πράγματι αρκετά από αυτά: eben, halt, doch, eigentlich, mal, echt, ja, nur… για να ονομάσουμε μερικά. Έχουν όλα διαφορετικές σημασίες, αναλόγως με τα συμφραζόμενα, και όταν χρησιμοποιούνται διαδοχικά, μπορούν και πάλι να σημαίνουν κάτι εντελώς διαφορετικό… Για παράδειγμα, στην πρόταση “Bring doch deine Freundin mit!” («Φέρε την κοπέλα σου μαζί αν θες»), το “doch” σημαίνει πως προτείνεται κάτι, ενώ στο “Du bist ja doch gekommen!” («Ήρθες τελικά!») εκφράζεται έκπληξη.

Μια άλλη ιδιομορφία των γερμανικών είναι η σύνταξή τους· οι πιο σημαντικές λέξεις τοποθετούνται συνήθως στο τέλος. Στο κείμενό του, που πολύ συχνά παραθέτουν εκνευρισμένοι Γερμανοί μαθητές, The Awful German Language («Η απαίσια γερμανική γλώσσα»), ο Μαρκ Τουαίην παραπονιέται, ανάμεσα σε πολλά άλλα πράγματα, για το γεγονός πως πρέπει να περιμένεις τόσο πολύ για να μάθεις τι γίνεται εν τέλει. “Heute Abend bringe ich dich… “Um? Zum Flughafen?” («Απόψε θα σε…«Σκοτώσω; Πάω στο αεροδρόμιο;»). Μια από τις πιο διάσημες ανολοκλήρωτες προτάσεις στην ιστορία είναι αυτή του τότε υπουργού εξωτερικών Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ το 1989, που απευθύνθηκε στους πολίτες-φυγάδες της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας στο μπαλκόνι της γερμανικής πρεσβείας στην Πράγα: “Wir sind zu Ihnen gekommen, Ihnen mitzuteilen, dass heute Ihre Ausreise…” («Έχουμε έρθει σε εσάς για να μοιραστούμε μαζί σας πως σήμερα η αναχώρησή σας…»). Τα υπόλοιπα ήταν ακατανόητα ανάμεσα στις εκκωφαντικές ζητωκραυγές, αλλά θα μπορούσαν επίσης να έχουν τελειώσει με την γραμματικά ορθή δήλωση “…nicht möglich ist” («…δεν είναι δυνατή»).

Επίσης, θεωρώ ενδιαφέρον πώς στα γερμανικά χρησιμοποιούνται λέξεις από άλλες γλώσσες – κυρίως αγγλικές λέξεις. Κάποιες φορές, χρησιμοποιούνται για να διαφοροποιηθούν πράγματα με μεγαλύτερη ακρίβεια. Για παράδειγμα, χρησιμοποιείται η λέξη “Swimmingpool” για την ιδιωτική πισίνα, ενώ η δημόσια πισίνα λέγεται “Schwimmbad”. Όταν κάποιος πηγαίνει για “shoppen”, αγοράζει ρούχα, για τα τρόφιμα χρησιμοποιείται η λέξη “einkaufen”. Υπάρχουν και άλλοι αγγλικοί ιδιωματισμοί που θα φαίνονταν πολύ παράξενοι σε κάποιον ντόπιο ομιλητή της αγγλικής γλώσσας. Ένα κινητό τηλέφωνο αποκαλείται “Handy” και χρησιμοποιείται το “Public Viewing” όταν πηγαίνουμε να δούμε ποδόσφαιρο σε δημόσιο χώρο, αν και σωστά μεταφρασμένο σημαίνει πως ετοιμάζουμε δημόσια ένα πτώμα για ταφή.

Περιοχές της Γερμανίας ομιλία της Ευρώπης © A. Meunier

Τα γερμανικά αποτελούν τη μητρική γλώσσα για πάνω από 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Στην Ευρώπη, σε ολόκληρη τη Γερμανία, την Αυστρία και το Λίχτενσταϊν οι άνθρωποι μιλούν γερμανικά. Επιπλέον, αυτό γίνεται και στο Νότιο Τιρόλο, στο μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Ιταλίας, στη γερμανόφωνη περιοχή της Ελβετίας, στο Λουξεμβούργο, στη γερμανική κοινότητα του Βελγίου, στις παραμεθόριες περιοχές της Αλσατίας και της Λωρραίνης στη Γαλλία, στο βόρειο Σλέσβιχ στη Δανία, καθώς και σε τμήματα του πληθυσμού σε κάποιες περιοχές της ανατολικής Ευρώπης, όπως το Οπόλε στην Πολωνία και η Τρανσυλβανία στη Ρουμανία.

Το θεωρώ υπέροχο που η μητρική γλώσσα μου είναι ξαφνικά τόσο δημοφιλής. Σε συζητήσεις με ανθρώπους που την έχουν μάθει ως ξένη γλώσσα, αποκτώ μια νέα προοπτική και αρχίζω να την εξετάζω και να την αμφισβητώ με έναν εντελώς καινούριο τρόπο.

Συγγραφέας

Anja Meunier (Γερμανία)

Σπουδές: Μαθηματικά και Οικονομικά

Γλώσσες: Γερμανικά, Αγγλικά, Ισπανικά

Η Ευρώπη έχει… όμορφες χώρες, ενδιαφέροντες ανθρώπους, εκλπηκτικό τρόπο ζωής. Και πρέπει να μείνει ενωμένη.

500px: Anja Meunier

Εικονογράφηση

Luzie Gerb (Γερμανία)

Σπουδάζει: ιστορίας της τέχνης, καλλιτεχνική εκπαίδευση και Συγκριτικές Πολιτισμικές Σπουδές

Μιλά: Γερμανικά, Αγγλικά, Σουηδικά, Γαλλικά

Πορτφόλιο: www.luzie-gerb.de

 Μετάφραση-Επιμέλεια

Κατερίνα Ζαροδήμου (Ελλάδα)

Σπουδάζει / Εργάζεται꞉ Αγγλική Γλώσσα και Φιλολογία, Μεταφραστικές Σπουδές / Καθηγήτρια Αγγλικών, Μεταφράστρια

Μιλά꞉ ελληνικά, αγγλικά

Η Ευρώπη είναι… ένα συνονθύλευμα αρωμάτων, γεύσεων και ασπρόμαυρων εικόνων.

Αυτή η ανάρτηση είναι διαθέσιμη και στα Bosanski - Hrvatski - Srpski, Català, Deutsch, English, Español, Français, Italiano, Malti, Română, Türkçe, [Main Site] και Русский.

Author: Anja

Share This Post On

Submit a Comment

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

css.php

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο