Η σιωπηλή γοητεία της νοηματικής γλώσσας

Συναντήσα το Γρηγόρη και τη Σοφία, δύο ανθρώπους που ξέρουν νοηματική γλώσσα, ο πρώτος λόγω φυσικής ανάγκης και η δεύτερη από επιθυμία, για να μας μιλήσουν σχετικά με αυτήν

Ο Γρηγόρης Πετρόπουλος, ιδιοκτήτης και δάσκαλος της σχολής νοηματικής γλώσσας «Κόσμος» που βρίσκεται στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με καλωσόρισε στο χώρο της σχολής του. Ειλικρινής στις απόψεις του σαν άνθρωπος, διεισδυτικός στη σκέψη του σαν δάσκαλος αλλά και οραματιστής, μου εξήγησε με οικειότητα τους όρους – δομικούς και μή – της εξίσωσης της νοηματικής γλώσσας, η αρτιότητα και η ομορφιά της  οποίας όχι μόνο αντανακλούνε τις ικανότητες και την ευφυία  του ανθρώπινου πνεύματος, αλλά και αποδεικνύουν ότι τα εμπόδια στη ζωή μπορούν να μετατραπούν τελικά σε σκαλοπάτια για περαιτέρω εξέλιξη

20130920 Sing Language 3 Grigoris

Αν και τα χρώματα επικρατούν παντού στους διαδρόμους: «οι τοίχοι στις αίθουσες  διδασκαλίας είναι εντελώς “γυμνοί” από οτιδήποτε θα μπορούσε να αποσπάσει το βλέμμα του μαθητή από τον δάσκαλο, ο οποίος είναι πάντα κάποιος κωφός και διδάσκει τη γλώσσα με τη βοήθεια κάποιου διερμηνέα».

«Οι περισσότεροι έρχονται γιατί έχει σχέση με τη δουλειά τους ή γιατί έχουν στο οικογενειακό ή φιλικό τους περιβάλλον κάποιον κωφό. Υπάρχουν και κάποιοι που έρχονται επειδή τους αρέσει, θέλουν απλά να μάθουν τη γλώσσα. Στα πρώτα στάδια οι μαθητές εξοικειώνονται με το βασικό λεξιλόγιο της νοηματικής. Αναπαράγουν τις κινήσεις που βλέπουν σε κάποιες εικόνες ή σε κάποιο DVD. Αργότερα αρχίζουν και συνθέτουν κάποιες προτάσεις ενώ οι δάσκαλοι τούς κάνουν κάποιες ερωτήσεις. Κάποιες φορές καλούμε δύο μαθητές στο μέσον του ημικύκλιου και επικοινωνούν μεταξύ τους.  Σιγά σιγά συνθέτουν κάποιες απλές μικρές ιστορίες, και όσο περνάει ο καιρός καταφέρνουν να εμπλουτίζουν τις προτάσεις τους πιο άνετα και πιο γρήγορα».

«Κατ’ αρχην, όταν πήγα στη σχολή νοηματικής δεν ήξερα ότι επρόκειτο να έχουμε δασκάλους κωφούς» μας εξομολογείται η Σοφία, ψυχολόγος στο επάγγελμα. «Οπότε από την πρώτη στιγμή έρχεσαι σε επαφή με αυτό που είναι πραγματικά η νοηματική γλώσσα και αυτό με ενθουσίασε».

 

20130920 Sing Language 3 Sofia

«Στη νοηματική μπορείς να συζητήσεις για τα προβλήματα σου, για το πως ήταν η μέρα σου, να πεις ανέκδοτα, να μιλήσεις  γενικότερα για τα πάντα. Eπειδή πρόκειται για οπτικοκινησιακή γλώσσα, αυτό που χαρακτηρίζει τη νοηματική είναι η έκφραση».

«Οι εκφράσεις του σώματος, οι κινήσεις των χεριών, των καρπών, των ώμων, είναι πολύ σημαντικές στη δομή της νοηματικής» μας εξηγεί ο Γρηγόρης. «Υπάρχει συγκεκριμένη δομή, μόνο που η δομή της νοηματικής δεν είναι εφάμμιλη της προφορικής. Για παράδειγμα σε μια πρόταση στη νοηματική, πρώτα έχουμε το αντικείμενο, μετά το υποκείμενο, το επίθετο και τελευταίο έχουμε το ρήμα. Αντίστοιχα όταν ρωτάμε κάτι, οι ερωτηματικές αντωνυμίες ή επιρρήματα (τί, πώς, κτλ) μπαίνουν επίσης στο τέλος της πρότασης».

«Αυτό ήταν κάτι που με δυσκόλεψε στην αρχή» μας λέει η Σοφία «διότι έχουμε συνηθίσει για παράδειγμα στην προφορική να βάζουμε το ρήμα στη μέση της πρότασης, ενώ στην νοηματική μπαίνει στο τέλος. Αλλά με την καθημερινή επικοινωνία το ξεπέρασα πολύ εύκολα».

«Είναι πολύ σημαντική η επαφή που έχεις με τους κωφούς, γιατί στην ουσία κάνεις τη γλώσσα πράξη και μπορείς να βελτιώθεις πολύ γρήγορα» τονίζει ο Γρηγόρης, προσθέτοντας παράλληλα ότι «βασικά στοιχεία επίσης για τη δομή της νοηματικής είναι οι λεγόμενοι “ταξινομητές”. Ας πούμε ότι με το ένα χέρι σχηματίζω τη λέξη αυτοκίνητο και με το άλλο την λέξη δέντρο. Όταν τα φέρω σε επαφή θα δηλώσω ότι το αυτοκίνητο συγκρούστηκε με το δέντρο»

«Με τα δύο χέρια δηλώνω δύο διαφορετικές λέξεις. Μπορεί τα αυτοκίνητα που θέλω να δηλώσω να είναι πάρα πολλά, οπότε θα τοποθετήσω τη μία παλάμη δίπλα στην άλλη ή αν θέλω να δηλώσω την θέση που έχει το ένα αυτοκίνητο δίπλα στο άλλο, θα αλλάξω τη θέση της παλάμης μου. Αυτό διευκολύνει την μετάφραση του νόηματος όταν κληθεί κάποιος να το κάνει, χωρίς να χρησιμοποιήσει πολλές λέξεις».

Η Σοφία έχει δουλέψει στο παρελθόν με παιδιά νηπιαγωγείου και δημοτικού σχολείου προσφέροντας ψυχολογική υποστήριξη: «Ήθελα να μάθω νοηματική ώστε να έχω τη δυνατότητα να βλέπω και πιο ειδικές περιπτώσεις ανθρώπων. Να μπορώ για παράδειγμα, εαν χρειαστεί σε κάποιο σχολείο, να βοηθήσω κάποιο παιδί με πρόβλημα στην επικοινωνία. Θεωρώ ότι στα ειδικά σχολεία τουλάχιστον θα έπρεπε να διδάσκεται η νοηματική γλώσσα. Θα βοηθήσει τα παιδιά να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Υπάρχουν παιδιά που γεννιούνται κωφά και οι μόνοι άνθρωποι που μπορούν να επικοινωνήσουν είναι οι γονείς τους και είναι λυπηρό να συμβαίνει κάτι τέτοιο».

20130920 Sing Language 2 Sofia

«Στη Σουηδία, Νορβηγία, Δανία και γενικά στις Σκανδιναβικές χώρες υπάρχει υποχρεωτικό μάθημα στο δημοτικό όπου τα παιδιά μαθαίνουν νοηματική» μας πληροφορεί ο Γρηγόρης. «Στο γυμνάσιο το μάθημα είναι  επιλογής και αν επιθυμούν μπορούν να συνεχίσουν. Αν εφαρμοζόταν αυτό στην Ελλάδα θα ήταν ειλικρινά καταπληκτικό. Η κοινωνία των κωφών θα αγκαλιαζόταν πιο εύκολα από την κοινωνία των ακουόντων. Επίσης θα έδινε τη δυνατότητα σε κάποια παιδιά να ενταχθούν σε κανονικά σχολεία. Τώρα υπάρχει μόνο σχολείο κωφών όπου είναι μόνο για κωφά παιδιά. Αν βάζαμε ένα κωφό παιδί σε ένα σχολείο ακουόντων, θα ήταν απομονωμένο και σίγουρα δεν θα προόδευε όσο οι συμμαθητές του».

Όταν τον ρώτησα σχετικά με το αν η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει μου είπε: «Η εμφάνιση των κινητών τηλεφώνων τα οποία σου έδιναν την δυνατότητα να επικοινωνείς μέσω γραπτών μυνημάτων, με διευκόλυνε πάρα πολύ, ακόμα και αν ήθελα να επικοινωνήσω με κάποιον που ήταν σε άλλη πόλη. Πιο παλιά αν ήθελα να κανονίσω κάτι με τους φίλους μου έπρεπε να το κάνω αρκετά πιο πριν. Ακόμα και με τις βιντεοκλήσεις που διαθέτουν κάποιες συσκευές ή κάποια προγράμματα στον υπολογιστή, μπορώ να βλέπω τον άλλο και να υπάρχει επικοινωνία στη νοηματική γλώσσα».

Τελικά ποιά είναι τα οφέλη από την εκμάθηση της νοηματικής; «Δεν μπορώ να σου απαντήσω τόσο καλά σε αυτό, όσο κάποιοι ακούοντες που μαθαίνουν τη νοηματική» μου είπε με ειλικρίνεια ο Γρηγόρης. «Αυτό που μου λένε είναι ότι τους αρέσει η νοηματική διότι αρχίζουν και αλλάζουν. Αλλάζουν σαν άνθρωποι. Αποκτούν περισσότερη έκφραση, διευρύνουν τους ορίζοντες τους, γνωρίζουν μια  διαφορετική κουλτούρα από τη δική τους. Γνωρίζοντας καποιον κωφό και επικοινωνώντας μαζί του, έρχονται σε επαφή με κάτι διαφορετικό και αυτό τους αλλάζει εσωτερικά.»  Για τη Σοφία, «το σημαντικότερο από όλα είναι ότι βλέπεις κάτι διαφορετικό. Έρχεσαι σε επαφή με μια διαφορετική κουλτούρα και για μένα αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο όφελος. Πρέπει να επιδιώκουμε να διευρύνουμε τους ορίζοντες μας απέναντι στην διαφορετικότητα. Γενικα πρόκειται για μια ομαδα ανθρώπων που είναι πολύ εξωστρεφείς και οφείλουμε κι εμείς να μάθουμε να επικοινωνούμε μαζί τους».

Πριν κλείσουμε την κουβέντα, ο Γρηγόρης μου είπε ότι «με ενδιαφέρει πάρα πολύ να διαδώσουμε τη γλώσσα αλλά και να μάθει ο κόσμος για τη νοηματική. Να γίνει λίγο πιο ανοιχτή η κοινωνία απέναντι της. Δεν θα ήθελα να υπάρχουν κλειστές κοινωνίες. Θα ήθελα μια ευρύτερη κοινωνία στην οποία συνυπάρχουν όλες οι επιμέρους κοινωνικές ομάδες ανθρώπων. Όλοι είμαστε άνθρωποι. Για αυτό ουσιαστικά βαφτίσαμε και τη σχολή «Κόσμος». Στόχος μας ήταν και είναι ένας κόσμος ενιαίος, στον οποίο οι άνθρωποι ζούνε όλοι μαζί.»

Ευχαριστίες

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Αντώνη, διερμηνέα υπό πρακτική, για την διερμηνεία κατά τη διάρκεια της συνέντευξης

[crp]

Συγγραφέας

Γιώργος Τουμανίδης (Ελλάδα)

Σπουδάζει / Εργάζεται: Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό, Θεατρική και Δημιουργική Γραφή, Θέατρο

Μιλά: Ελληνικά, Αγγλικά, Ισπανικά

Η Ευρώπη είναι: … ένα υπέροχο μείγμα από κουλτούρες που χρειάζεται να ανακατευτεί με τον κατάλληλο τρόπο

Twitter: @yiorgostouma

Αυτή η ανάρτηση είναι διαθέσιμη και στα Bosanski - Hrvatski - Srpski, Deutsch, English, Español, Français, Italiano, Magyar, Malti, Nederlands, Polski, Português, Română, Türkçe, [Main Site] και Русский.

Author: maria

Share This Post On

Submit a Comment

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

css.php

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο